KULTURNA RUTA

Tabla 7

 

Ljetopisci bilježe da se ovdje oko crkve prostirala „cvjetna livada i zeleno brežje, a pored nje bistra i zdrava voda. Mjesto lijepo i pitomo, prostrana i široka ravan, kao stvorena da ljudi dođu, da se sastanu kad su vjerske i druge svečanosti, narodni skupovi, vašari i pazari. A odatle vode putevi na sve strane, kud čovjek poželi. Kasnije se tu i trgovalo, pa mu po tome, i po hramu Sv. Nikole dadoše ime Nikolj – Pazar. Svraćali su u njega mnogi karavani, da se odmore, predahnu, prodaju ili trampe robu.“ Ne zna se sa sigurnošću kada je nastala crkva posvećena svetom Nikoli u Nikoljcu. Smatra se da je kao zadužbina kralja Milutina osnovana krajem 13. ili početkom 14. vijeka. Istraživanja su pokazala više građevinskih faza, a na osnovu kovanog novca pronađenog unutar zidina grobnice, pretpostavlja se da temelji crkve datiraju iz perioda 1370-1390. godine. Po dolasku Turaka crkva svetog apostola Petra biva pretvorena u džamiju, a njenu ulogu duhovnog i prosvetiteljskog središta ovog kraja preuzima crkva Svetog Nikole.

Crkva svetog Nikole je trobrodna bazilika sa osmostranim kubetom, sa tri prozora, polukružnom apsidom sa naglašenim srednjim brodom i kupolom. Svi brodovi imaju posebne krovove. Unutrašnjost crkve, ukrašena fresko slikarstvom druge polovine 16. vijeka, očuvala se gotovo u potpunosti. Po narodnom predanju crkva je tri puta zarastala u korov, ostajala bez krova i tada je stradao živopis u bočnim lađama. Jedna od najinteresantnijih fresaka jedinstvena u pravoslavnom zidnom slikarstvu nalazi se na zapadnom zidu sa unutrašnje strane i prikazuje zagrobni život prema narodnom vjerovanju. U gornjem dijelu trodjelne kompozicije nalazi se mitsko biće kentaur, koje strijelama gađa ubicu privezanog za stub. U srednjem dijelu su prikazani podmitljivi sudija, kamatnik, klevetnik, gatara, bludnica i bludnik, a u donjem dijelu su predstavljeni vodeničar i krčmarica. Bogato izrezbareni ikonostas djelo je Maksima Tujkovića iz 1723. godine, a u crkvi se čuva i preko 30 vrijednih ikona na drvetu, od kojih su neke bile izlagane na velikim međunarodnim izložbama u Parizu i Moskvi. Među njima se nalaze djela slavnih majstora Kozme i Radula, kao i zaostavština popa Simeona, Aleksija i Lazara iz čuvene bjelopoljske svešteničke i ikonopisačke porodice Lazović.

Tokom 16. i 17. vijeka u manastiru Nikoljac radila je poznata prepisivačka škola, čiji monasi su za sobom ostavili bogatu biblioteku. U njoj se čuvaju i vrijedni spisi iz ostalih manastira opustošenih za vrijeme turske vladavine (Zastup, Ravna Rijeka, Vranštica, Crkva Svetog apostola Petra). Danas je crkvena biblioteka čuvena po 86 rukopisa i više od 80 štampanih knjiga. Rukopisi, od kojih je najpoznatije Četvorojevanđelje sa kraja 13. vijeka pisano na pergamentu, datiraju od kraja 13. do 19. vijeka. Među štampanim knjigama je i petnaestak iz naše najstarije štamparije Božidara i Vićenca Vukovića. Oko crkve se u 15. vijeku razvio trg, mjesto na kom se u srednjem vijeku obavljala kupovina i prodaja, iz kojeg se kasnije razvilo čitavo naselje Nikoljac. Prvi pomen Nikolj- pazara nalazi se u knjizi prihoda i zaduženja dubrovačkog trgovca Živana Pripčinovića iz 1456 – 1458. godine. Spominje se u dubrovačkim spisima i nekoliko godina kasnije vezano za trgovinu „ljudskom robom“, koja je ponovo zaživjela nakon dolaska Turaka. Uspostavljanje turske vlasti dovelo je do oživljavanja trgovine i razvoja Nikolj-Pazara. Prema popisu iz 1477. godine naselje Nikolj- crkva imalo je 51 hrišćansko domaćinstvo, od kojih 15 neoženjenih muškaraca i 3 udovice.

 
Mostly cloudy

16°C

Bijelo Polje

Mostly cloudy
Humidity: 57%
Wind: NNW at 9.66 km/h
Saturday
Scattered showers
9°C / 18°C
Sunday
Scattered showers
6°C / 12°C
Monday
SP_WEATHER_RAIN_AND_SNOW
2°C / 8°C
Tuesday
Cloudy
5°C / 11°C
Go to top

  © 2015 Turistička organizacija Bijelo Polje. Sva prava zadržana.